Agresja sowiecka i losy łapskich Sybiraków
17 września to data rozpoczęcia sowieckiej agresji na Polskę. Do Łap Armia Sowiecka wkroczyła 26 września 1939 roku. Od razu zaczął się dramat naszych rodaków. Jedną z form represji były cztery deportacje. Ostatnia – 21 czerwca 1941 roku. Losu zesłańców syberyjskich doświadczyło wielu mieszkańców Łap i okolic. Przypomina o tym Stanisław Kosicki...
Jedną z nich była rodzina Kamińskich z Kamińskich-Ociosek. Głowa rodziny, Władysław, działał w partyzantce pod pseudonimem „Głaz”. Okupanci, nie mogąc go schwytać, wywieźli na Sybir żonę Irenę i 10-miesięczną córkę Halinkę. Droga do stałego miejsca zesłania (Tobolsk) trwała 2 miesiące. Zesłańcy w czasie jazdy otrzymywali tylko gorącą wodę (kipiatok). Jedli to, co zapobiegliwa mama ze sobą zabrała. W Tobolsku władza sowiecka chciała zabrać Halinkę do przedszkola, na co jej mama nie zgodziła się. W związku z tym została pozbawiona racji chleba. Dwaj bracia p. Władysława (Józef i Aleksander), którzy również byli zesłańcami, dzielili się swoim przydziałem żywnościowym. Porcja chleba, jaką otrzymywali, była tak cienka, że widać było przez nią cały krajobraz. Brat Józef powiedział: „Jak wrócimy do Polski, to poproszę, żeby ukroili mi grubą pajdę chleba”. Pani Irena musiała sama zaopatrywać się w opał na zimę. W tym czasie Lalą opiekowała się 10-letnia Danusia Michno (siostra prezes Uniwersytetu III Wieku, Barbary Gogolewskiej).
Mama Halinki była krawcową, dzięki czemu obie mogły przeżyć ten straszny czas.
Dosłownie jeden dzień po opuszczeniu przez zesłańców Łap, Niemcy wypowiedzieli wojnę Rosji – 22 czerwca 1941 roku. W miejsce agresora sowieckiego przyszedł do Łap niemiecki.
Zesłańcy syberyjscy powrócili do kraju w lipcu 1945 roku, tuż przed żniwami. Ziszczą się więc marzenia Józefa – wkrótce będzie rozkoszował się, jedząc pajdę chleba z tegorocznych, własnych zbiorów.
Opis zdjęcia: Tobolsk, 1.01.1943 r.
Górny rząd od lewej: …. Kruszewski, Helena Kruszewska, Anna Borowska, Kazimiera Borowska – autorka książki „Byłam zesłana”, Marianna Borowska – po mężu Tyl, Józef Kamiński, Aleksander Kamiński.
II rząd od lewej: Wacław Kruszewski, Helena Kruszewska, Helena Borowska, Lala (Halinka) z mamą Ireną, Dąbrowska z córką.
III rząd na dole od lewej: Antoni Kruszewski, Józef Borowski, Stanisław Borowski, Irena Dąbrowska – żona Władysława Pawlaka, teściowa Alicji Łapińskiej, radnej RM 2002–2006.
Z osób przedstawionych na zdjęciu żyje tylko Lala (Halinka) Kosicka, po mężu Eugeniuszu (zm. 2021 r.).
Na odwrocie zdjęcia: podpisy Zesłańców. Zdjęcie Tobolsk 1 (z autentycznymi podpisami).
17 grudnia 1989 roku został reaktywowany Związek Sybiraków, który powstał jeszcze przed II wojną światową. Halinka Kosicka, mieszkająca w Warszawie na Saskiej Kępie, została przewodniczącą jednego z oddziałów. Zajmowała się wraz z mężem Eugeniuszem pewną grupą Sybiraków. Odwiedzali ich, wspomagali słowem, ale i materialnie oraz finansowo. Gdy Halinka zakładała oddział Sybiraków, należało do niego 35 osób. Obecnie została jedna.
W Łapach mieszka jej brat, Jerzy Kamiński, który w zastępstwie swojej Mamy uczestniczył w zebraniach i uroczystościach Sybiraków.
Zdjęcie 2. Mama i córeczka: Pani Irena i Lalka.
Zdjęcie 3. Lalka z Mamą i dwoma stryjkami: Józefem i Aleksandrem.
Stanisław Kosicki
